Prvi koraci privrednog razvoja
Novi stanovnici Nove Pazove uglavnom su bili zemljoradnici i stočari. Mnogi od njih nisu bili naviknuti na način obrade zemlje kakav je postojao u razvijenom Sremu. Zanatlija je bilo vrlo malo, pa se privredni život u početku formirao kroz osnivanje seljačkih radnih zadruga.
Za nove poljoprivredne mašine nije bilo ni obučenih majstora, niti ljudi koji bi znali da njima rukovode ili da ih popravljaju. Zbog toga je Sreski odbor iz Stare Pazove upućivao neophodne zanatlije u Novu Pazovu. Paralelno s tim, organizovani su različiti kursevi, a kasnije je veliki broj mladih sticao osnovna znanja iz zanatskih struka kroz učešće na radnim akcijama.
Prve zanatlije su se udružile i formirale jedno preduzeće koje će kasnije prerasti u ugledno stolarsko preduzeće „Vojvodina“. Način osnivanja seljačkih radnih zadruga, njihov rad i problemi sa kojima su se suočavale detaljno su opisani u ovom razdoblju privrednog razvoja.
Osnivanje Uprave narodnih dobara
Uprava narodnih dobara osnovana je u Novoj Pazovi 1945. godine. Imala je sedam članova. Za upravnika je imenovan Milan Putinčanin, inženjer agronomije, dok su članovi uprave bili: agronom Miodrag Ilić, referent ratarstva; Milan Rakić, blagajnik; Andrija Migunović, rukovodilac magacina; Živan Batalov, rukovodilac stočarstva; Božo Migunović, obračunski službenik; i Milan Srdin, brigadir stočarstva.
Zadaci Uprave bili su očuvanje napuštenih kuća, nameštaja i ostale imovine nemačkih domaćinstava, briga o stoci i poljoprivrednim alatima, obrada zemljišta, kao i davanje viška obradive zemlje pridošlim kolonistima i autokolonistima – povratnicima iz rata i izbeglicama sa Kosova i iz drugih krajeva.
Uprava je prikupljala i napuštenu hranu, koja je slata vojsci i ugroženim krajevima radi ishrane stanovništva.
Rad na zemlji i radna snaga
Zemlja se obrađivala pomoću zaprežne stoke kojom je Uprava raspolagala, pre svega konjskim i volovskim zapregama. O stočarstvu i radu sa zapregama brinuli su se radnici: Todor Skoko, Vlado Marković, Mirko Marković, Mitar Sikimić, Kojo Božović, Čedo Petković, Bogdan Nikolić, Krsto Buričić i drugi.
Tokom 1945. godine dopremljene su i grupe nemačkih logoraša, uglavnom žena i dece, koji su radili pod nadzorom Uprave. Uprava im je obezbeđivala smeštaj i hranu. Radnici i službenici zaposleni u Upravi dobijali su nadoknadu delom u novcu, a delom u naturi, najčešće u hrani.
Godine 1946. upravnik Milan Putinčanin odlazi na drugu dužnost, a na njegovo mesto dolazi Savo Radivojević, koji je tu funkciju obavljao do rasformiranja Uprave narodnih dobara iste godine.
Reorganizacija i upravljanje narodnom imovinom
Nakon zakonskog rasformiranja Uprave narodnih dobara pri Mesnom narodnom odboru formiran je Referat opštenarodne imovine. Njegov zadatak bio je obrada zemlje koja nije bila dodeljena kolonistima, kao i održavanje i čuvanje neizdatih kuća.
Te kuće su kasnije prodavane licima koja nisu imala sopstvene domove, uglavnom radnicima zemunskih fabrika „Zmaj“ i „Planum“, koji su u njima već stanovali, iako nisu imali kolonizaciona rešenja.
Referent ovog referata bio je Mita Lukin iz Nove Pazove, blagajnik Andrija Migunović, a rukovodilac stočarstva Drago Vuković.
Osnivanje privrednih organizacija
Kolonisti su došli u mesto u kojem gotovo da nije postojala privreda, zanatske radionice niti preduzeća. Dočekale su ih oštećene kuće i zapuštena zemlja. Popravka porušenih objekata i obezbeđivanje krova nad glavom bili su osnovni i najvažniji zadaci za novodoseljeno stanovništvo i mesnu vlast.
Osnovu privrede činila je poljoprivreda, ali bez dovoljne mehanizacije i čak bez dovoljnog broja zaprega. Zbog toga je bilo neophodno organizovano delovanje, pa je 17. juna 1945. godine osnovana Narodna nabavljačko-potrošačka zadruga.
Zadrugu je osnovalo 19 meštana, koji su obezbedili početni ulog od po 200 dinara.
Rad i uloga zadruge
Na osnivačkoj skupštini izabran je Upravni odbor u sastavu: Budimir Veljković, Živan Batalov, Rade Zorić, Milorad Čukić, Voja Simović, Milan Tomašević i Vlada Marin. Članovi Nadzornog odbora bili su: Obren Starović, Jova Kostić, Kosta Denda, Vojislav Mirković i Andrija Mitić. Prvi predsednik zadruge bio je Budimir Veljković.
Zadruga je imala dva osnovna zadatka – nabavni i prodajni. Članovima je obezbeđivala životne namirnice, odeću, obuću, gorivo, školsku opremu i poljoprivredne alatke. Istovremeno je od zadrugara otkupljivala poljoprivredne proizvode i prerađevine, koje je dalje prodavala pod povoljnijim uslovima.
Poseban zadatak zadruge bio je i privredno i kulturno-prosvetno uzdizanje svojih članova.
Na kraju 1945. godine, po završenom obračunu, zadruga je ostvarila višak od 68.823 dinara.
Nova uprava i dalji razvoj
Nakon uspešne prve godine, 17. novembra 1946. izabrana je nova uprava. U Upravni odbor ušli su Aca Urošević, Žarko Bursa i Boža Dronjak, dok su članovi Nadzornog odbora bili Milivoje Buričić, Orfe Pavlović, Dimitrije Babin, Radoje Pavković i Vuksan Radović. Za predsednika zadruge izabran je Aca Urošević.
Već 25. maja 1947. održana je nova skupština, na kojoj je za predsednika izabran Mitar Bosnić, a za sekretara Radivoje Radulović. Tada je doneta odluka da se zadruga može zadužiti do iznosa od milion dinara.
Dana 9. marta 1948. zadruga menja naziv u Zemljoradničko-nabavljačko-prodajnu zadrugu i tada broji 684 člana, uz članski ulog od 500 dinara. U avgustu iste godine birani su novi organi upravljanja, kao i posebni zadružni odbori za ratarstvo, stočarstvo, štednju i kredit, lokalnu privredu i kulturno-prosvetni rad.
Na kraju 1948. godine konstatovano je da je zadruga ostvarila prihod od 159.973,85 dinara, nakon čega je njen naziv uprošćen u Zemljoradnička zadruga u Novoj Pazovi.
