Srpski pravoslavni kalendar

Prepolovljenje se slavi u sredu na polovini pedesetodnevnog perioda između Vaskrsa i Duhova. Bogosluženje povezuje dva velika praznika i oslanja se na Hristove reči iz Jevanđelja izgovorene „na polovini praznika“ u jerusalimskom hramu. Posebno je naglašena slika Hrista kao izvora žive vode.

Prepodobni Teodor Trihina bio je carigradski monah koji je dobio nadimak po gruboj vlasenoj odeći koju je stalno nosio. Živeo je u strogom podvigu i molitvi. Istog dana SPC posebno pamti i Svetog Nikolaja Žičkog, srpskog episkopa, bogoslova i pisca koji je umro 1956. godine u SAD.

Sveti Januarije bio je episkop Beneventa u Italiji početkom 4. veka. Za vreme Dioklecijanovog progona posećivao je zatočene hrišćane, zbog čega je i sam uhapšen. Sa đakonima i drugim saputnicima pogubljen je kod Pozuolija; njegove mošti posebno se poštuju u Napulju.

Prepodobni Teodor Sikeot rođen je u selu Sikeon u Galatiji u 6. veku. Još kao mladić izabrao je pustinjački život, a kasnije postao episkop Anastasiopolja. Posle više godina tražio je da bude oslobođen episkopske dužnosti kako bi se vratio monaštvu; bio je poznat kao iscelitelj i duhovnik.

Sveti Sava Stratilat bio je rimski vojni zapovednik gotskog porekla u 3. veku. Predanje ga opisuje kao hrišćanina koji je pomagao zatvorenicima i siromašnima. Kada je odbio da prinese žrtvu paganskim bogovima, bio je mučen i na kraju utopljen u reci.

Sveti Marko bio je saradnik apostola Petra i autor jednog od četiri Jevanđelja. Crkveno predanje ga smatra osnivačem hrišćanske zajednice u Aleksandriji i njenim prvim episkopom. Tamo je i mučenički postradao u 1. veku, a njegov simbol u hrišćanskoj umetnosti je lav.

Odanije Prepolovljenja je završni dan višednevnog liturgijskog praznovanja Prepolovljenja, praznika na sredini perioda od Vaskrsa do Duhova. U crkvenom kalendaru „odanije“ označava poslednje ponavljanje ključnih pesama i tema određenog praznika pre prelaska na sledeći deo godišnjeg ciklusa.

Sveti Simeon bio je rođak Gospoda Isusa Hrista i naslednik apostola Jakova na mestu episkopa Jerusalima. Vodio je jerusalimsku Crkvu posle razorenja grada 70. godine. U dubokoj starosti, za vreme cara Trajana, uhapšen je kao Davidov potomak i hrišćanin i umro je na krstu.

Jason i Sosipatr bili su među Sedamdesetoricom apostola i saradnicima apostola Pavla. Predanje kaže da je Jason bio episkop Tarsa, a Sosipatr Ikonije. Zajedno su propovedali na Krfu, gde su bili zatvoreni i gde je njihova misija, prema predanju, dovela do obraćenja mnogih stanovnika.

Prorok Jeremija delovao je u Judeji krajem 7. i početkom 6. veka pre Hrista. Upozoravao je narod i vladare da će Jerusalim pasti ako se ne vrate Bogu, a doživeo je vavilonsko osvajanje grada. Njegove propovedi i lične patnje sačuvane su u Knjizi proroka Jeremije.

Sveti Atanasije Veliki bio je arhiepiskop Aleksandrije u 4. veku i jedan od glavnih protivnika arijanstva. Kao mlad đakon učestvovao je na Prvom vaseljenskom saboru u Nikeji 325. godine. Tokom episkopske službe više puta je progonjen, ali je istrajno branio učenje o punom Hristovom božanstvu.

Odanije Vaskrsa je poslednji dan četrdesetodnevnog neposrednog praznovanja Hristovog Vaskrsenja, u sredu pred Vaznesenje. Vaskršnje pesme toga dana ponovo se služe gotovo kao na sam praznik, a zatim se liturgijski ciklus okreće događaju Hristovog Vaznesenja.

Sveta Irina bila je, prema predanju, kći lokalnog vladara Licinija i pre krštenja nosila ime Penelopa. Hrišćanstvu ju je priveo učitelj Apelijan, nakon čega je javno rušila idole i propovedala Hrista. Žitije opisuje njena brojna stradanja i misionarska putovanja.

Pravedni Jov je glavna ličnost starozavetne Knjige o Jovu. Predstavljen je kao pravedan i bogat čovek koji u kratkom vremenu gubi decu, imanje i zdravlje, ali u razgovoru sa prijateljima nastavlja da traži smisao patnje i ostane okrenut Bogu. Na kraju mu se život obnavlja.

Sveti Jovan Bogoslov bio je jedan od Dvanaestorice apostola, sin Zevedejev i brat Jakovljev. Pripadao je najbližem krugu Hristovih učenika, a predanje mu pripisuje četvrto Jevanđelje, tri poslanice i Otkrivenje. Poslednje godine života povezuju se sa Efesom.

Praznik obeležava prenos moštiju Svetog Nikolaja Mirlikijskog iz Mire u Likiji u italijanski Bari 1087. godine. Moreplovci iz Barija preneli su ih u svoj grad, gde je ubrzo podignuta velika bazilika. Deo moštiju i danas se tamo čuva i privlači hodočasnike sa Istoka i Zapada.

Sveti Simon Zilot bio je jedan od Dvanaestorice apostola. Jevanđelja ga nazivaju Zilotom ili Kananitom kako bi se razlikovao od Simona Petra. Kasnije crkveno predanje vezuje njegovo propovedanje za različite krajeve Bliskog istoka i Kavkaza, gde je na kraju mučenički postradao.

Odanije Vaznesenja završava višednevno liturgijsko praznovanje Hristovog Vaznesenja. Toga dana poslednji put se u punom obliku ponavljaju glavne pesme i teme Spasovdana, posle čega se bogosluženje neposredno usmerava ka prazniku Pedesetnice i silasku Svetoga Duha.

Duhovske zadušnice obeležavaju se u subotu pred Pedesetnicu. Crkva tada čini opšti pomen svih upokojenih hrišćana, povezujući molitvu za umrle sa praznikom silaska Svetoga Duha i nadom u opšte vaskrsenje. Uobičajeni su parastosi i poseta grobljima.

Andronik i Junija bili su hrišćani iz apostolskog doba koje Pavle pozdravlja u Poslanici Rimljanima kao svoje srodnike i sapatnike u zatočeništvu. Apostol navodi da su bili „ugledni među apostolima“ i da su pre njega postali hrišćani. Predanje Andronika smatra episkopom Panonije.

Sveti Teodot bio je gostioničar iz Ankire koji je tokom Dioklecijanovog progona tajno pomagao hrišćanima i sahranjivao tela mučenika. Posebno je povezan sa sedam hrišćanki koje su pogubljene utapanjem. Kada je izvadio i sahranio njihova tela, i sam je uhapšen i pogubljen.