Ulica Hilandarska

Manastir Hilandar (1198)

Manastir Hilandar po kome jedna ulica u Novoj Pazovi nosi njegovo ime, jedan je od najznačajnijih srpskih pravoslavnih manastira i najvažnijih duhovnih, kulturnih i istorijskih središta srpskog naroda. Nalazi se na Svetoj Gori, na poluostrvu Atos u severnoj Grčkoj, i pripada zajednici od dvadeset svetogorskih manastira.

Hilandar su 1198. godine obnovili i osnovali kao srpski manastir Stefan Nemanja, osnivač dinastije Nemanjić, koji je nakon zamonašenja dobio ime Simeon, i njegov najmlađi sin Rastko Nemanjić, poznat kao Sveti Sava. Manastir je podignut na mestu starijeg, zapustelog grčkog manastira, uz odobrenje vizantijskog cara Aleksija III Anđela.

Od svog osnivanja Hilandar je imao izuzetno važnu ulogu u razvoju srpske duhovnosti, pismenosti, književnosti i umetnosti. U njemu su nastajali i prepisivani značajni rukopisi, razvijalo se monaško obrazovanje i čuvala brojna dela srpske srednjovekovne kulture.

Tokom vekova manastir su pomagali i obnavljali srpski vladari, naročito pripadnici dinastije Nemanjić. Poseban doprinos njegovom razvoju dao je kralj Milutin, koji je početkom 14. veka podigao novu sabornu crkvu, posvećenu Vavedenju Presvete Bogorodice.

Hilandar je poznat po svojoj bogatoj riznici u kojoj se čuvaju vredne ikone, stare knjige, povelje, rukopisi i drugi predmeti od velikog istorijskog i umetničkog značaja. Među njegovim najpoznatijim svetinjama nalazi se ikona Presvete Bogorodice Trojeručice, koja zauzima posebno mesto u pravoslavnoj tradiciji.

Tokom svoje duge istorije manastir je preživeo brojne ratove, razaranja i požare. Jedan od najtežih događaja u novijoj istoriji bio je veliki požar 2004. godine, kada je uništen ili ozbiljno oštećen značajan deo manastirskog kompleksa. Nakon toga započeti su obimni radovi na njegovoj obnovi.

Manastir Hilandar nalazi se na području Svete Gore, koja je od 1988. godine upisana na UNESCO listu svetske kulturne i prirodne baštine.

Više od osam vekova nakon osnivanja, Hilandar nastavlja da živi kao aktivni pravoslavni manastir i jedno od najvažnijih mesta srpske duhovne i kulturne baštine. Njegov istorijski značaj daleko prevazilazi versku ulogu, jer predstavlja simbol kontinuiteta srpske pismenosti, umetnosti, tradicije i nacionalne istorije.