Ulica Gavrila Principa

Gavrilo Princip (1894–1918)

Gavrilo Princip bio je revolucionar, pripadnik organizacije „Mlada Bosna“ i jedna od najpoznatijih ličnosti povezanih sa događajima koji su prethodili Prvom svetskom ratu. Rođen je 25. jula 1894. godine u selu Obljaj, kod Bosanskog Grahova, u tadašnjoj Austrougarskoj monarhiji, a preminuo je 28. aprila 1918. godine u zatvoru u Terezinu, na području današnje Češke.

Poticao je iz siromašne srpske porodice. Školovao se u Sarajevu, Tuzli i Beogradu, gde je došao u dodir sa revolucionarnim idejama i omladinskim pokretima koji su se protivili austrougarskoj vlasti nad Bosnom i Hercegovinom.

Bio je član organizacije „Mlada Bosna“, čiji su se pripadnici zalagali za oslobođenje Bosne i Hercegovine od austrougarske vlasti i ujedinjenje južnoslovenskih naroda. Među članovima ovog pokreta bili su mladi ljudi različitih nacionalnosti, povezani idejama slobode i nacionalnog oslobođenja.

Gavrilo Princip ostao je najpoznatiji po Sarajevskom atentatu, izvršenom 28. juna 1914. godine, kada je ubio austrougarskog prestolonaslednika Franca Ferdinanda i njegovu suprugu Sofiju tokom njihove posete Sarajevu.

Atentat je izazvao veliku međunarodnu krizu. Austrougarska je za napad okrivila Srbiju i 28. jula 1914. godine objavila joj rat. Zbog postojećih političkih i vojnih saveza, sukob se ubrzo proširio i prerastao u Prvi svetski rat, jedan od najvećih oružanih sukoba u istoriji čovečanstva.

Nakon atentata Princip je uhapšen i osuđen na 20 godina zatvora. Budući da u trenutku izvršenja atentata nije imao navršenih 20 godina, prema tadašnjim zakonima nije mogao biti osuđen na smrtnu kaznu. Kaznu je služio u zatvoru u Terezinu, gde je, u veoma teškim uslovima i narušenog zdravlja, preminuo od tuberkuloze 1918. godine, u 23. godini života.

Gavrilo Princip ostao je jedna od najpoznatijih, ali i različito tumačenih ličnosti istorije Balkana. Dok ga jedni smatraju simbolom borbe protiv austrougarske vlasti, drugi ga posmatraju prvenstveno kroz čin političkog atentata. Njegovo ime danas nose brojne ulice i spomen-obeležja, a Sarajevski atentat ostaje jedan od najznačajnijih događaja evropske istorije 20. veka.